Sau đây là vài cản trở giữa bộ ba : báo chí-chứng khoán-người đầu tư.
1) Cái gì báo chí biết thì thiên hạ đã biết rồi.
Những gì báo chí biết thì những người khác đã biết trước. Những người có chân trong, làm trong hội đồng quản trị, những người đầu cơ lão luyện, những quỷ đầu tư và phần đông dân chúng theo dõi những cổ phiếu liên quan. Khi ta mua thì đã mua và khi ta bán thì họ cũng đã bán.
Muốn « đón đầu » thì không thể xem báo chí mà phải tìm phương pháp khác.
2) Chứng khoán đi trước kinh tế.
Người ta không đầu tư cho hiện tại mà đầu tư cho tương lai.
Nếu một công ty đang thua lỗ, nhưng khả năng phát triển của nó trong tương lai sẽ rạng rỡ thì cổ phiếu của nó vẫn xem như đáng mua.
Ngược lại, một công ty đang ăn nên làm ra, nhưng tương lai của nó rất bấp bênh thì cổ phiếu của nó vẫn bị liệt vào phần đáng bán.
Thị trường chứng khoán cũng đi trước nền kinh tế của một quốc gia. Nó lên đến đỉnh và rớt xuống đáy trước nền kinh tế. Thông thường là từ ba đến chín tháng.
Chúng ta thường thấy những hiện tượng nghịch lý như là nền kinh tế đang đi xuống mà thị trường chứng khoán lại đi lên và ngược lại.
Người nào dựa vào sự phân tích kinh tế để mua bán chứng khoán mà không biết điều này bị chậm hơn thị trường một bước.
3) Trong giai đoạn ngắn, thị trường vô lý.
Không có gì tai hại hơn là đầu tư với phương pháp « hợp lý » trong một thị trường phi lý.(J-M- Keynes).
Nói rõ hơn, trong một giai đoạn ngắn, không ai có thể đoán được điều gì !!!!
Khi bạn xem tin tức thời sự trên ti-vi, 80 % tin tức đều là chuyện mà chúng ta không ngờ. Thị trường chứng khoán cũng vậy, phần nhiều là những chuyện mà chúng ta không ngờ đến..
Những chuyên gia nào phán đoán với những con số càng chính xác chứng nào thì càng đáng nghi ngờ « thành tích » của chuyên gia đó chừng ấy. Họ càng giải thích cặn kẻ thì sự lầm lẫn của họ sẽ càng lớn.
Không ai có thể đoán biết thị trường trong mọi lúc. Họ càng không thể phán đoán thị trường lên hoặc xuống đến đâu ?
Người đầu tư trung bình muốn biết trước thị trường biến đổi ra sao để vạch kế hoạch của họ. Họ cần biết ước đoán của những người mà họ cho là tài ba hơn họ. Nhưng những chuyên gia không thể phân tích những gì chưa xảy ra.
Người đầu tư lão luyện không tin vào những ước đoán này. Họ chỉ tin vào những ước đoán của chính họ. Không phải lúc nào họ cũng hiểu thị trường. Trong những lúc như vậy, thì họ sẽ không làm gì hết.
4)Một sự kiện không gây cùng phản ứng khi nó xảy ra ở thời gian khác.
Trong giai đoạn hồ hởi, thị trường đi lên thì dù có tin xấu, cổ phiếu của công ty vẫn có chiều hướng đi lên. Người đầu tư đang trong trạng thái lạc quan nên « quên » đi những lời cảnh báo.
Trong giai đoạn thị trường đi xuống, dù công ty có tin rất tốt, thì cổ phiếu cũng vẫn có chiều hướng đi xuống. Người đầu tư đang trong tình trạng sợ hãi.
Chúng ta nên dè dặt, một sự kiện xảy ra trong quá khứ chưa chắc có cùng ép phê trong tương lai. Tin tức có lý do của tin tức nhưng đám đông có lý do của đám đông.
Nhiều người thành công vì họ không chú ý vào sự kiện kinh tế. Họ chỉ chú ý vào phản ứng của đám đông mà thôi .
5) Giá cả giải thích nguyên nhân.
Báo chí về tài chánh thường giải thích những nguyên nhân làm giá cả lên hay xuống.
Nhiều người đọc và tìm những nguyên nhân làm cho giá cả tăng hay rớt. Họ tưởng nguyên nhân vậy mới làm ra giá cả như vậy.
Nhưng ít khi nào họ biết rằng những nguyên nhân đó là do… giá cả mà ra.
Nói cách khác, là những phóng viên, công ty cung cấp thông tin luôn luôn có sẵn một số giải thích nghe được khi họ nhìn và phân tích… giá cả.
Những thông tin đó có thể đúng, có thể sai, vừa đúng vừa sai, hay đúng chỉ một phần mà thôi.
6)Người viết cũng quan trọng như những lời họ viết.
Khi phân tích thông tin báo chí, thì người nói cũng quan trọng như những gì họ nói.
Tùy theo chức vụ, thế đứng… của họ như thế nào trong thị trường chứng khoán thi họ sẽ có những luận điệu khác nhau. Nếu tinh ý, chúng ta sẽ biết ngay thị trường ra sao.
Một công chức liên quan đến chứng khoán của quốc gia sẽ có những câu nói trấn an. Nếu họ nói là thị trường quá nóng là bạn đọc nên hiểu rằng là ttck đã lên và đang lên.
Nếu họ khuyên nhà đầu tư nên kiên nhẫn chúng ta nên hiểu là thị trường đã và đang… xuống.
Quan tâm của công ty môi giới là có khách hàng, nỗi sợ của họ là thị trường bị sụp đổ. Hầu hết những lời khuyên của họ là những lời khuyên lạc quan. Họ không khuyên người đầu tư dừng mua bán chứng khoán. Vì làm vậy họ sẽ mất đi tiền chi phí.
Nói văn hoa, người đầu tư là đối tác làm ăn. Nói trắng trợn , người đầu tư là những con mồi.
Nếu họ mở một dịch vụ mới, không phải chỉ để cho khách hàng mà lý do chính là cạnh tranh với những công ty môi giới khác. Chúng ta nên mở tài khoản ở vài ba công ty môi giới để chúng ta có thể so sánh. Dù chỉ hơn thua chút ít về dịch vụ, giá cả giao dịch… nhưng nó vẫn có thể làm sự nghiệp mua bán thành hay …bại.
Những công ty tư vấn cũng khôn lắm, họ khuyên nên mua nhiều hơn bán. Và/ vì người đầu tư cần biết nên mua gì nhiều hơn là nên bán gì .Trong thời gian dài, thị trường chứng khoán có xu hướng đi lên nhiều hơn là đi xuống.
Một số người đầu tư lão luyện ít khi phát biểu và trốn tránh công chúng. Họ mệt mỏi với thái độ của những người khác : Chỉ muốn biết nên mua gì ?
Những người đầu tư khác và quỷ đầu thường nói những chuyện qua rồi.
Những người khác phát biểu những chuyện qua rồi. Họ nói những cổ phần họ đã mua hay những cổ phần họ đã bán.
7) Chúng ta tự lừa dối chúng ta
Sau cùng, ngay chúng ta cũng là một nguồn cản trở.
Tùy theo kinh nghiệm sống, giáo dục, cá tính… mà mỗi chúng ta sẽ có một phản ứng khác nhau với cùng một thông tin.
Nhiều người đọc báo, tìm những lời khuyên của những chuyên gia để vạch kế hoạch mua bán.
Nhưng thật ra , họ chỉ tìm những lời đồng tình.
Nếu họ có tiền thì họ sẽ tìm được lý do để mua.
Khi sợ hãi thì họ tìm lý do để bán.
Lúc chần chừ thì họ tìm được lý do để chờ đợi.
Họ mua bán với những định kiến có sẵn.
Những « chuyên gia thông tin » làm cố vấn đầu tư sống lâu trên thị trường được là những người biết nói nước hai, không nhận định hẳn hoi mà cũng không phủ định dứt khoác. Người mua bán tìm trong những lời khuyên đó những điều mà họ muốn tìm. Nếu họ thất bại thì vẫn tìm trong bài báo những chi tiết cho rằng họ đã hiểu … sai.
Áp dụng tin tức để mua bán chứng khoán
Khi người đầu tư nhận thức được những điều này, thì họ hết còn lấy báo chí tài chánh làm « tay vịn » để mua bán nữa.
Điều này không hẳn là xấu, ngược lại nó rất là tốt.
Phản ứng của người mua bán chứng khoán không có định kiến sẽ nhanh chóng hơn nhiều người khác.
Thị trường chứng khoán luôn luôn biến động, họ sẽ mua được khi thị trường vừa khởi sắc, đi lên và bán kịp khi thị trường vừa mới đổi xu hướng đi xuống.
Thông tin về chứng khoán có hai loại :
Loại khai thác được chiếm chừng 20 % và khai thác không được đến 80 %.
Sau khi qua những cản trở như vậy thì một thông tin tài chánh mà nhiều người cho là hấp dẫn, lọt sàn xuống nia, chỉ khai thác được còn… 1/10 !!!!
Người muốn áp dụng tin tức để mua bán chứng khoán chỉ khai thác được một số ít thông tin mà thôi.
Áp dụng thông tin để mua bán dài hạn
Phần đông thông tin quan trọng với những người này không nằm trong báo chí tài chánh. Những thông tin quan trọng nhất nằm trong cuộc sống hàng ngày, những gì họ thấy, nghe, nếm, sử dụng mới là chính yếu. (xin tham khảo Phương pháp mua bán chứng khoán, của cùng tác giả).
Lắm người đầu tư lỗi lạc mua bán thành công vì họ có những nhận thức hết sức đơn giản :
Mua những gì thích. Bán hay bán khống những gì ghét.
Warren buffet thích uống coca cola thì ông mua cp hãng coca cola. Ông chờ đợi nó đến mười mấy năm để mua cp ở
giá mà ông cho là hợp lý.
Jim Rogers ấn tượng mạnh với nước Trung Quốc thì ông đầu tư ở Trung Quốc ở những năm 1990. Ông không đầu tư ở Thổ nhĩ kỳ vì bị hải quan của quốc gia này “hành hạ ” khi ông gặp việc phải gặp họ.
( Chuyện hải quan Thổ Nhĩ Kỳ, cũng có thể áp dụng ở Việt Nam. Việt kiều nào muốn đầu tư ở Việt Nam thì nên đọc tín hiệu trên gương mặt của những nhân viên hải quan ở Tân Sơn Nhất !!!).
Những người đầu tư dài hạn là những người có kiến thức kinh tế vững vàng cộng thêm sự hiểu biết thấu đáo về con người.
Phương pháp mua bán ngắn hạn :
Nhiều người đọc báo chí để đón đầu, mua tại gốc bán tại ngọn, vì những cản trở nêu trên, họ không thể thực hiện kiểu mua bán này được.
Họ chỉ mua bán theo kiểu « ăn theo » được mà thôi. Họ vẫn đọc báo chí, nhất là báo chí tài chính, ngoài những biến động hàng ngày, cái mà họ tìm là những ngày quan trọng đối với công ty như ngày hợp cổ đông, thay đổi nhân sự, kiện tụng, … rồi chờ đợi. Khi những cổ phiếu đi theo tình huống mà họ muốn thì họ mới mua bán. Nên chú ý là họ không mua bán trước người khác.
Đối chiếu vào biểu đồ giá cả, họ không mua ở đáy và bán ở ngọn. Họ luôn luôn mua sau đáy và đỉnh một chút.
Nếu họ chỉ cần có một thông tin, thì đó là giá cả.
Giá cả là thông tin chính xác và đầy đủ nhất.
Giá cả cổ phiếu là đáp số cho… tất cả.
Những lời lỗ, đối tác làm ăn, môi trường hoạt đông, xu hướng thị trường, khó khăn tiềm ẩn, kỳ vọng phát triển, số lượng đầu tư, cá tính riêng tư giám đốc, … của một công ty được xào qua trộn lại, cân đo đong đếm ra thành kết quả : Giá cả của cổ phiếu.
Nếu bạn cần chỉ một thông tin duy nhất thì bạn chỉ cần biết giá cả. Sự giao động, khối lượng của giá cả giải thích cho chúng ta những điều mà báo chí, hay những người đầu tư khác biết và …không biết.
Giữa hai thông tin trái ngược nhau, giá cả lên dù có thông tin xấu. Thì phải ưu tiên về giá cả mà bỏ qua thông tin xấu .
Nếu thông tin xấu nhưng đường đi cả biểu đồ giá cả rất tốt thì bạn phải chấp nhận là thông tin sai.
Thông tin chỉ là một phần của bài
toán, nó không thể là đáp số.
Giá cả mới là đáp số.
Tóm lại mua bán chứng khoán mà chỉ đọc báo chí tài chánh, và tệ hại hơn, tin tưởng mù quáng vào những gì báo chí đề cập thì không thể thành công .
Dù cùng một thông tin, mỗi người sẽ nhận định rất khác nhau. Có khi một thông tin về chứng khoán rất quan trọng đối với đám đông lại chẳng là gì đối với một người đầu cơ. Nhiều khi một thông tin chẳng có ăn nhằm với chứng khoán lại rất quan trọng với họ.
Người mua bán chứng khoán phải có những phán đoán cá nhân thì mới có hy vọng sống còn trên thị trường chứng khoán được.
Đoàn Thanh Tùng - Tạ Phong Tần
Chúng tôi viết bài này riêng cho 3 website tvvn.org , viet.no và diendanchungkhoan.com . Nếu quý vị in chép lại, xin đề rõ xuất xứ.